شخصیت: محمدرضا شاه

محمدرضا شاه پهلوی دومین و آخرین پادشاه دودمان پهلوی و واپسین شاه نظام پادشاهی در ایران است که نزدیک به ۳۷ سال بر کشور حکومت کرد. دوران سلطنت او یکی از پرالتهاب‌ترین، پیچیده‌ترین و سرنوشت‌سازترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود. او حکومت را در سال ۱۳۲۰ و در بحبوحه اشغال ایران توسط متفقین در جنگ جهانی دوم تحویل گرفت. در دهه‌های بعد، با افزایش چشمگیر درآمدهای نفتی و اجرای طرح‌های کلان مدرنیزاسیون موسوم به «انقلاب سفید»، چهره شهرهای ایران، ساختار اقتصادی و سیستم آموزشی دستخوش تحولات عمیق و شتابزده‌ای شد.

با این حال، توسعه آمرانه و دستوری، سرکوب فضای سیاسی توسط ساواک، وابستگی رو به رشد به قدرت‌های غربی و فاصله عمیق میان سنت و مدرنیته، نارضایتی‌های گسترده‌ای را در میان اقشار مختلف جامعه و جریان‌های مذهبی و روشنفکری پدید آورد. بحران‌های اقتصادی اواخر دهه ۱۳۵۰ و اوج‌گیری اعتراضات سراسری، سرانجام به خروج او از ایران در دی ماه ۱۳۵۷ و پیروزی انقلاب اسلامی انجامید. بررسی این دوران برای شناخت ریشه‌های تحولات سیاسی ایران امروز اهمیتی حیاتی دارد.