شخصیت: مزدک بامدادان
مزدک بامدادان (درگذشته حدود ۵۲۴ یا ۵۲۸ میلادی) از بزرگ‌ترین مصلحان، فیلسوفان و اندیشمندان اجتماعی دوران امپراتوری ساسانی است که نهضتی عمیق و بنیادین موسوم به «جنبش مزدکی» را بنیان نهاد. او در روزگار سلطنت قباد اول، با انتقاد شدید از نظام طبقاتی سخت‌گیرانه، انحصار ثروت و قدرت در دست اشراف و موبدان زرتشتی، شعار برابری اقتصادی، اشتراک منابع عمومی و ساده‌زیستی را مطرح کرد. اندیشه‌های مزدک بازتاب‌دهنده خشم فروخفته توده‌های فرودست و کشاورزان بود که خواستار عدالت اجتماعی و تعدیل ثروت در جامعه ساسانی بودند.
اگرچه در ابتدا قباد اول برای مقابله با قدرت سرکش اشراف از مزدک حمایت کرد، اما با تغییر موازنه قدرت و وحشت طبقه حاکم و موبدان از گستردگی نفوذ این جنبش، توطئه‌ای مرگبار شکل گرفت. در دوران خسرو انوشیروان، مزدک و هزاران تن از پیروانش طی کشتاری بزرگ قربانی شدند، اما آرمان‌های عدالت‌طلبانه و پرسش‌های بنیادین او درباره طبقات اجتماعی، تأثیری عمیق بر تاریخ و تحولات فکری ایران گذاشت و نام او را به عنوان نماد اولیه مبارزه با بی‌عدالتی جاودانه ساخت.