شخصیت: عباس‌میرزا
عباس میرزا (۱۱۶۸–۱۲۱۲ خورشیدی) نایب‌السلطنه و ولیعهد نامدار فتحعلی‌شاه قاجار، یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های سیاسی و نظامی تاریخ ایران در عصر مواجهه با مدرنیته و استعمار اروپایی است. او سال‌ها حکومت ایالات آذربایجان را بر عهده داشت و به عنوان فرمانده کل قوای ایران در جنگ‌های فرساینده و سرنوشت‌ساز ایران و روس (دوره‌های اول و دوم) شناخته می‌شد. شکست‌های نظامی ایران در برابر امپراتوری روسیه تزاری، عباس میرزا را به این صرافت انداخت که تفوق نظامی غرب نه ناشی از نیروی ماورایی، بلکه حاصل فناوری، ساختار اداری و علوم نوین است.
این نگاه عمیق، او را به پیشگام راستین اصلاحات ساختاری و نوسازی در ایران تبدیل کرد. عباس میرزا برای نخستین بار «نظام جدید» را در ارتش ایران پایه‌گذاری کرد، کارخانه‌های توپ‌ریزی و تفنگ‌سازی در تبریز دایر نمود، چاپخانه سنگی را وارد کشور ساخت و گروه‌هایی از جوانان مستعد ایرانی را برای فراگیری علوم، فنون و صنایع مدرن راهی انگلستان و اروپا کرد. هرچند عقد عهدنامه‌های ننگین گلستان و ترکمانچای و از دست رفتن سرزمین‌های قفقاز ضربه سختی بر پیکر آرزوهای او وارد آورد، اما تلاش‌های مخلصانه و اصلاح‌طلبانه او الهام‌بخش نسل‌های بعدی اصلاح‌گران تاریخ ایران زمین شد.