شخصیت: سلطان محمد خدابنده اولجایتو

محمد خدابنده، ملقب به «الجایتو» و در آغاز «اولجایتو» (به مغولی یعنی: خوشبخت)، هشتمین پادشاه از سلسله ایلخانان مغول در ایران بود که از سال ۷۰۳ تا ۷۱۶ هجری قمری (۱۳۰۴ تا ۱۳۱۶ میلادی) بر قلمرو وسیعی حکومت کرد. او در دوران کودکی غسل تعمید یافت و مسیحی شد، سپس به آیین بودایی و سپس اسلام سنی گروید؛ اما مهم‌ترین رویکرد مذهبی او در سال ۷۰۹ هجری قمری و تحت تأثیر علامه حلی رخ داد که وی مذهب تشیع امامیه را رسماً پذیرفت و بر روی سکه‌ها نام ائمه اطهار (ع) را ضرب کرد. دوران فرمانروایی او برخلاف خشونت‌های اسلاف مغول، عصر رونق علم، فرهنگ، تجارت و شکوفایی بی‌نظیر هنر و معماری اسلامی در ایران بود.

بزرگ‌ترین و ماندگارترین یادگار این دوره، احداث شهر سلطانیه به عنوان پایتخت جدید و ساخت شاهکار بی‌بدیل «گنبد سلطانیه» است؛ گنبدی عظیم با کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای چشمگیر که بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان در زمان خود به شمار می‌رفت. دربار او محفل حضور بزرگان علم و ادب چون علامه حلی و خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی بود. الجایتو با تدبیر وزیران دانشمند خود، ثبات سیاسی را تقویت کرد و مرگ او در سال ۷۱۶ هجری قمری پایان‌بخش دوران شکوفایی نسبی و ثبات فرهنگی سلسله ایلخانی در فلات ایران بود